24.1.07

Ουκ εν τω πολλώ το ευ!

Πριν τρία χρόνια πήρα ένα ασύρματο τηλέφωνο. Δεν θα το έλεγες πολύ εξελιγμένο, αλλά μια φορά τη δουλειά του την έκαμε. Και μπορεί να είχαν ξεθωριάσει τα νουμεράκια στα πλήκτρα, πάνω στο εξάμηνο χρήσης, αλλά δεν με πείραξε! Ε, μη μου πεις πως δεν τα ξεύρεις πια διαισθητικά τα νουμεράκια' τι διάολο εξασκούμεθα τόσα χρόνια στο zapping; Αλλά μωρέ δεν είναι μόνο αυτό: είχε αποκτήσει και μία ελαφρά θαμπάδα στο καντράν. Του τη δικαιολογούσες όμως και αυτή, διότι του προσέθετε μία ρετρό διάθεση πολυκαιρισμένης συσκευής που είχε ακούσει κι είχε πει πολλά! Σχημάτιζες ένα νούμερο και ζούσες μ’ένα σασπενς: πήρα τη Λίτσα ή θα μου βγει κάνας άσχετος; Αλλά δε βαριέσαι' όλα στη ζωή, τζόγος είναι! Βέβαια μετά άρχισαν να φθείρονται και τα πλήκτρα. Αυτόν τον αναθεματισμένο τον άσσο, δεν μπορούσες να τον πατήσεις μα με τίποτα. Πες ότι –χτύπα ξύλο- κάτι σου συνέβαινε βρε αδελφέ κι έπρεπε να πάρεις ένα 166, να σε προλάβουνε στη δύσκολη τη στιγμή. Ένα 100, να ‘ρθούνε να σε σώσουνε! Μην πας μακριά: την ώρα να ήθελες να μάθεις, ε δεν μπορούσες. Έπρεπε πάνω στη φούρια σου, να βρεις μυτερό αντικείμενο και να αρχίσεις να σκαλίζεις και να πατικώνεις με βία τον άσσο για να σχηματίσεις τον αριθμό. Στο μη παρέκει έφθασα όταν συνειδητοποίησα ότι είχα αρχίσει να αποξενώνομαι από γνωστούς και φίλους που είχαν άσσο στο τηλέφωνό τους. Ένα δράμα σου λέω!

«Πάει και τελείωσε, θα πάρω καινούργιο τηλέφωνο!» σκέφθηκα και κίνησα για τον Κωτσόβολο. Εκείνον τον μεγάλο, τον ατελείωτο που βρίσκεται στο Mall. Διότι αν θέλεις να αγοράσεις μία καινούργια συσκευή, καλό είναι να διαλέξεις μεταξύ μίας μεγάλης γκάμας επιλογών. Να έχεις καμιά δεκαριά μοντέλα μπροστά σου, με τα καρτελάκια τους και τις τιμούλες τους και να επιλέξεις αυτή που θα σου κάνει το κλικ. Πρωί, πρωί Σαββάτου εισέρχομαι αποφασισμένος στο κατάστημα. Αφού διέσχισα τους διαδρόμους με τους αποχυμωτές και τα σεσουάρ, με τα mp3 players και τα ηχοσυστήματα, με τις τηλεοράσεις και τα πλυντήρια έφθασα στο τμήμα με τα ασύρματα τηλέφωνα. Αλλά εδώ δεν μιλάμε για μία απλή "γκάμα επιλογών": έβλεπα ασύρματα τηλέφωνα μέχρι που χανόταν το μάτι μου στον ορίζοντα. Ο κακός χαμός σου λέω, σε όλα τα μεγέθη και τα σχήματα! Σύνθετες συσκευές, αν είσαι τεχνοφρικ. Απλές με μεγάλα πλήκτρα, αν είσαι γκαγκά. Κόκκινες αν είσαι Ολυμπιακός. Με δύο ακουστικά, αν μένεις σε δίπατη μεζονέτα στον Άγιο Στέφανο και θέλεις να ενδο-συνομιλείς με τους οικείους σου. Με έγχρωμη οθόνη, αν θέλεις να παίζεις και παιχνίδια. Με πολυτονικούς ήχους, αν θέλεις να σου τραγουδάει η Χρύσπα κάθε φορά που χτυπάει το τηλέφωνο...

Lido Contemori, Testa
Περιττό να σου πω ότι έπαθα λαλά. Πες μου εσύ τι θα επέλεγες στη θέση μου. Κάτι μικρό και κομψό; Ή μήπως ένα πολυμορφικό, με ραδιόφωνα, ξυπνητήρια και της Παναγιάς τα μάτια; Κάτι φθηνό (τύπου κινέζικο και πανάγνωστο), που δεν θα προλάβει να σβήσει το πρώτο του κεράκι και θα το στείλεις για ανακύκλωση; Ή καλύτερα, ένα επώνυμο και σίγουρο που μπορεί να το πληρώσεις κάτι παραπάνω, αλλά παίζει και να το κρατήσεις δυο-τρια χρόνια να το χαρείς; Άρχισα ν'ανάβω, να ιδρώνω και να ξεφυσάω! Να επιλέξω βάσει της τιμής; Της ποιότητας; Της αισθητικής; Των τεχνικών χαρακτηριστικών; Των συμβουλών της πωλήτριας; Του προσωπικού ενστίκτου; Βρε μήπως να μην έπαιρνα τηλέφωνο και να έπαιρνα έναν αποχυμωτή που ήταν και σε προσφορά;

Αγχωμένος και αποκαμωμένος, άρχισα να ελπίζω σε κάποιο θείο όραμα. Ν’ανοίξουν οι ουρανοί (ή έστω η οροφή του καταστήματος), να εμφανισθεί η Αγία Αθανασία-μεγάλη-η-χάρη-της (με σύννεφο και αγγελάκι μπορντούρα -μην κάνουμε οικονομίες στο μεταφυσικό!) και να μου επιδείξει μία συσκευή να τελειώνουμε. Να μου πει βρε παιδί μου, ένα “εν Samsung SP3498 νίκα!», να ξεύρω πως θα πορευθώ ο χριστιανός. Αλλά θέλεις που έχει δουλειές η Αγία, θέλεις που είμαι κομματάκι άθεος, σιγή από την ψευδοροφή και όλη η ευθύνη πάνω μου.

Κοιτάζω το ρολόι και διαπιστώνω ότι θα ’μαι και τρία τέταρτα μέσα στο κατάστημα! Στο μεσοδιάστημα είχα διαβάσει όλα τα καρτελάκια, είχα κάνει λίστα με τα πέντε καλύτερα και τα πέντε χειρότερα βάσει τιμής, είχα επιλέξει το miss-καλύτερο ακουστικό, είχα μάθει το όνομα της πωλήτριας και τα προσωπικά της, είχα προσπαθήσει ματαίως να καταλήξω κάπου δια της ατόπου, τα είχα βγάλει και με αμπεμπαμπλομ, αλλά αποτέλεσμα ουδέν! Στα όρια μου είχα φθάσει, σου λέω! Κοιτάω δεξιά-αριστερά, σφίγγω τα δόντια, βουτάω ένα-όποιο βρέθηκε μπροστά μου και τρέχω στο ταμείο! Με μία ανακούφιση βγήκα από το κατάστημα, λες και μόλις τελείωσε μεγάλη κι επίπονη δοκιμασία.

Και καλά, πες το τηλέφωνο είναι και συσκευή, έχει ένα κόστος και μία βαρύτητα. Αλλά το άγχος των επιλογών δεν σταματά εκεί. Εκτείνεται σε κάθε βόλτα στα μαγαζιά, σε κάθε επίσκεψη στο σούπερμαρκετ. Ποια οδοντόκρεμα να πάρεις; Ποιο απορρυπαντικό για τα ρούχα; Ποιο αποσμητικό χώρου; Ποιο είδος ψωμιού; Και πες ότι απεφάσισες και βγαίνεις να πιεις έναν καφέ στα Flocafe (ή μήπως στα Starbucks; ή έναν στο χέρι από το Γρηγόρη, μαζί με μία τυρόπιτα; ή μήπως σπανακόπιτα;). Κάθεσαι στο τραπεζάκι και παίρνεις στα χέρια σου τον κατάλογο. Σελίδες επί σελίδων με τους καφέδες. Και πάρε ο φρεντοτσίνο και δώσε ο καπουτσίνο αμαρέτο. Ένα δράμα ζεις, ο καταναλωτής. Διότι μπροστά σε αυτή την πληθώρα επιλογών, σε πιάνει ένα άγχος, νιώθεις μία ανασφάλεια (Και τι θα γίνει αν μετά τα κλαίω τα λεφτά μου; Αν μετανιώσω; Θα με ικανοποιήσει αυτή η επιλογή ή θα απογοητευθώ; Μήπως υπάρχει κάτι καλύτερο εκεί έξω; Πιο χρήσιμο, πιο νόστιμο ή πιο συμφερτικό;). Χρειάζεσαι πληροφόρηση. Και μία δεύτερη γνώμη. Και χρόνο για να σκεφθείς. Να συγκρίνεις. Να καταλάβεις. Κι εντέλει, να καταλήξεις.

Κι εκεί που νομίζεις ότι έχεις επιλογές, γίνονται αυτές ωκεανός και μένεις εσύ να παλεύεις με τα κύματα και τους καρχαρίες της κατανάλωσης.

[Σχετικώς
, διάβασε το εξαιρετικό βιβλίο του Barry Schwartz, “The Paradox of Choice: Why More is Less”.]

7 comments:

Γκρινιάρης είπε...

Πόσο δίκιο έχεις...

Λες και βλέπω τον εαυτό μου.
Και καλά το τηλέφωνο. Εγώ που ήμουν τις προάλλες μπροστά σε δυο απορρυπαντικά και δεν ήξερα πιο να πάρω; Δεν έλεγα να πάρω μια απόφαση. Διάβαζα τις οδηγίες, τις ποσότητες, τις τιμές, τις τιμές ανα μονάδα βάρους, τα ρούχα για τα οποία είναι κατάλληλο, για τα οποία δεν είναι κατάλληλο...
Ουφ. Αγχώθηκα πάλι.

Μαργκό είπε...

να θεωρησω τον εαυτό μου τυχερό η ατυχο που ειμαι τοσο πολύ λάτρης της συνηθειας που απαξ και αγορασω κατι που με ικανοποιει δυσκολα το αλλάζω? αγοράζω τις ιδιες μαρκες τροφιμων, πλενομαι με τα ιδια σαμπουαν και αγοραζω μόνο ΝΟΚΙΑ. Και δεν ανταλλασω την ηρεμια και την ευκολια με καμια περιεργεια. Ειμαι και εγω θυμα του ΜΚΤ αλλα τουλαχιστον ηρεμο θυμα. Η ζωη ειναι πολύ μικρη για να αγχωνομαστε για απορρυπαντικα...

DaNaH είπε...

Και εγώ σε προϊόντα που αγοράζω καθημερινά όπως είπε ο/η μαργκό είμαι σταθερή. Όταν όμως είναι να αγοράσω κάτι καινούριο, είτε αυτό είναι ένα δώρο, είτε ένα ρούχο, είτε συσκευή, εκεί αρχίζουν τα δύσκολα. Μου συμβαίνει συχνά το εξής: βλέπω κάτι, μου αρέσει και κλίνω προς να το πάρω. Έχω όμως μια ανασφάλεια πάντα όταν είναι να κάνω μια αγορά... μήπως η αγορά του προϊόντος που πρόκειται να κάνω είναι βιαστική; Ζητάω λοιπόν να δω κάτι ακόμα ή ο πωλητής το καταλαβαίνει από μόνος του και μου προτείνει εναλλακτική λύση. Βλέπω λοιπόν και το 2ο προϊόν, το οποίο μου αρέσει εξίσου. Αποτέλεσμα; Πανικός! Τι αγοράζεις τώρα; Το Α ή το Β; Και πες πήρες το Α. Βγαίνεις από το μαγαζί και αναρρωτιέσαι "βρε, μήπως έπρεπε να πάρω το άλλο;" Βέβαια και το άλλο να είχες πάρει, την ίδια απορία θα είχες. Έχει τύχει 2-3 φορές να πάρω και τα 2 (σε περιπτώσεις ρούχων φυσικά, όχι συσκευών), οπότε βγαίνω ήρεμη.

PS: Ήταν καλή τουλάχιστον η τελική σου επιλογή στο τηλέφωνο; :)

pigkouinos είπε...

Τεφαρίκι πράμα πήρα! :)

stavrosg είπε...

Δεν αγχώνομαι υπερβολικά σε αυτό το θέμα.
Επειδή ξέρω τι πρόκειται να βρω μπροστά μου, όταν είναι να διαλέξω κάποιο gadget, κάποια συσκευή ή κάτι τέτοιο που δεν αγοράζω τακτικά, φροντίζω να έχω περιορίσει όσο το δυνατόν περισσότερο τις επιλογές μου πριν πάω στο κατάστημα.

Αν είναι κάτι για μένα, συνήθως θα έχω αρχίσει να το σκέφτομαι αρκετά νωρίτερα (ένα - δυο μήνες και παραπάνω), βλέπω τακτικά τα διαθέσιμα στο internet με την άνεση μου, και όταν αποκτήσω μια γενική εικόνα αποφασίζω κάποιο χαρακτηριστικό που θα προσέξω και σε τι εύρος τιμών θα «παίξω» και βλέπω ειδικά τα διαθέσιμα εκεί.
Ώσπου ξυπνάω ένα πρωί και λέω «αυτό θα πάρω!», και πηγαίνω να το αγοράσω :p

Στα ρούχα πάλι, ψωνίζω από συγκεκριμένα μαγαζιά, οπότε τώρα με ξέρουν και οι πωλητές εκεί, κι εγώ ξέρω τι να περιμένω, οπότε αν είναι για παντελόνι π.χ., στο δεύτερο ή τρίτο που θα δοκιμάσω, θα έχω καταλήξει.

philos είπε...

Απολαυστικότατος!

Ανώνυμος είπε...

Α... μας το χαλας. Με το παλιοτηλεφωνό σου ούτε Αθήνα καλέ δεν έπαιρνες.. τι 166 και 100, πολύ φιλόδοξος ήσουν. εκεί μόνο οι άλλοι παίρνουν για να σε μαζέψουν, με τόσο "ειστε σε γραμμή προτεραιότητος" καλύτερα μη δοκιμάζεις. Αστο για τους κληρονόμους, άκοπα θα παρουν το κληροδότημα?
Οσο για το δίλημμα της επιλογής.. σκέψου να ψάξεις και για νύφη..Ξεκίνα και ίσως μεχρι τα 40 κατι να εχεις αποφασίσει.