8.12.04

Alexander

Ο Αλέξανδρος του Oliver Stone είναι μία πάρα πολύ καλή ταινία. Μία ταινία με αξιοπρεπείς ερμηνείες, καλοδουλεμένο σενάριο, υπέροχη σκηνοθεσία και κυρίως, χωρίς μεγάλες ιστορικές ανακρίβειες (που να έχουν υποπέσει τουλάχιστον στη δική μου αντίληψη). Δυστυχώς παρεξηγήθηκε και υποτιμήθηκε, με αποτέλεσμα να είναι τελείως άδειες οι αίθουσες προβολής της. Τις τελευταίες μέρες έχω ακούσει στην τηλεόραση και έχω διαβάσει στον τύπο σωρεία αρνητικών σχολίων από ανθρώπους που προφανώς δεν έχουν δει την ταινία! Ας όψεται η σεμνοτυφία και ο φαρισαϊσμός μίας κοινωνίας που διαθέτει επιλεκτική μνήμη και αισθητική.

Οι αμερικανοί κριτικοί ήσαν οι πρώτοι που έσυραν το χορό των επικριτικών σχολίων για την ταινία. Το γεγονός αυτό συνέβαλε αποφασιστικά στην εμπορική αποτυχία της στις ΗΠΑ (μόλις έκτη σε εισιτήρια το πρώτο σαββατοκύριακο προβολής), όχι γιατί οι αμερικάνοι θεατές ακολουθούν τα κελεύσματα των κριτικών (κάποιες από τις ταινίες που βρίσκονταν στις πρώτες πέντε θέσεις του box office αντιμετωπίσθηκαν επίσης αρνητικά) αλλά γιατί η κριτική εξέλαβε τη μορφή εκτεταμένης λοιδορίας. Είναι αποδεδειγμένο ότι το συντηρητικό αμερικανικό κοινό δεν μπορεί να δεχθεί ήρωες με αμφιλεγόμενες πλευρές και αδυναμίες. Ο αμφισεξουλικός Αλέξανδρος, με τα έντονα ψυχολογικά συμπλέγματα και την χαρισματική, αλλά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα είναι αναμφίβολα δύσκολο θέμα για τον απαίδευτο αμερικανό θεατή ή το μέσο ψηφοφόρο του Μπους.

Ο Colin Farrell στάθηκε αξιοπρεπώς στο ρόλο του μεγάλου στρατηλάτη, αποδίδοντας τις ψυχολογικές εντάσεις αλλά και το μεγαλείο του ανδρός. Η σαγηνευτική Angelina Jolie στο ρόλο της Ολυμπιάδας, δημιούργησε ένα κάπως σχηματικό αλλά πάντως ενδιαφέρον πορτραίτο της μητέρας του Αλέξανδρου, με έντονα στοιχεία μυστικισμού και ερωτισμού που παραπέμπει σε αρχέγονα πρότυπα μητριαρχίας. Ο Val Kilmer ως Φίλιππος ήταν αρκετά κατώτερος, με υπαιτιότητα όχι μόνο του ιδίου αλλά και του σκηνοθέτη. Τέλος, πρέπει να αναφέρω ότι εξαιρετική εντύπωση μου έκανε η Rosario Dawson στο ρόλο της ημιάγριας, εξωτικής Ρωξάνης.

Από την ειδυλλιακή εικόνα του λιμανιού της Αλεξάνδρειας ως τις χιονισμένες βουνοκορυφές του Καυκάσου, η ταινία είναι γεμάτη όμορφες εικόνες. Ο εξωτισμός της Ασίας αποδίδεται με μοναδικό τρόπο. Όταν ο Αλέξανδρος καταφθάνει στη Βαβυλώνα και εισέρχεται από τις πύλες, συναντά έναν αλλιώτικο κόσμο, ο οποίος τον περιμένει για να τον επευφημήσει και να τον ραντίσει με ροδοπέταλα ωσάν νέο Δαρείο. Ένας πολιτισμός παλαιότερος από τον ελληνικό, ξεδιπλώνει το μεγαλείο του, εκεί στην κοιλάδα των μεγάλων ποταμών. Στο λίκνο του ανθρώπινου πολιτισμού.

Οι σκηνές των μαχών είναι εξαιρετικές. Από τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών ως την Τροία, έχουμε δει αρκετές επικές μάχες τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο εδώ, ο Oliver Stone πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα. Η κάμερα κινείται νευρικά, ντοκιμαντερίστικα ανάμεσα στους μαχόμενους πολεμιστές, αποδίδοντας με φρενήρη ρυθμό την ένταση των στιγμών. Αίμα, μανιασμένα άλογα, σκόνη, λάσπη, φρίκη. Η μάχη στα Γαυγάμηλα είναι υπόδειγμα υψηλής σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας. Αλλά δεν σταματάμε εκεί. Ο πήχης ανεβαίνει ψηλότερα και προς το τέλος μας περιμένει μία νέα, ακόμη πιο αριστοτεχνική σκηνή μάχης. Όταν ο αποκαμωμένος μακεδονικός στρατός φθάνει στην Ινδία και δίνει τον ύστατο αγώνα στις εσχατιές της Ασίας, ο Oliver Stone μεγαλουργεί. Παρακολουθούμε στρατιώτες με αρχαιοελληνικές πανοπλίες μέσα στις λάσπες της ζούγκλας, με πιθήκους και φίδια στα γύρω δένδρα, να περιμένουν υπό βροχή τον εχθρό. Ακούνε από μακριά τον αντίπαλο στρατό να προελαύνει με τους χιλιάδες πολεμιστές και τους ελέφαντες. Όσο καλά κι αν γνωρίζεις την ιστορία, όσες φορές κι αν έχεις διαβάσει για εκείνη τη μάχη, βλέποντας αυτή τη σκηνή συνειδητοποιείς τη σημασία (αλλά από ένα σημείο και μετά, και την παράνοια) της εκστρατείας του Αλέξανδρου. Στρατιώτες με αρχαιοελληνικές πανοπλίες μέσα στις λάσπες της ζούγκλας! Δεν το είχα συλλάβει ποτέ. Ούτε ως εικόνα, ούτε ως κατάσταση. Είναι καταπληκτικό! Είναι μία εικόνα που καταγράφεται στη μνήμη σου! Προς το τέλος της μάχης σε μία σκηνή απόλυτης έντασης και συμβολισμού, ο μαινόμενος Αλέξανδρος με το Βουκεφάλα ορθώνει το ανάστημά του μπροστά σε έναν ελέφαντα-πολεμική μηχανή. Ανακαλύπτει ότι η θνητότητα είναι το όριό του. Όταν ο Αλέξανδρος τραυματίζεται από εχθρικό βέλος, ένα βαθύ κόκκινο πλημμυρίζει την οθόνη. Ποιητικό. Υπέροχο.

Ο Αλέξανδρος του Oliver Stone δεν αποδίδεται ως καρικατούρα υπερήρωα. Είναι πολύ πιο σύνθετος και επομένως άκρως ρεαλιστικός. Φέρει τα ενοχικά του σύνδρομα (για το θάνατο του πατέρα του), τις αρετές που του εμφύσησε η υψηλή του παιδεία, το παιγνιώδες ελληνικό πνεύμα της αναζήτησης, τα μακεδονικά φιλοπόλεμα ένστικτα, τη χαρισματικότητα του ηγέτη, την ευφυΐα του στρατηγού, τα οιδιπόδεια συμπλέγματα με τη μητέρα του, τις αδυναμίες του. Εκδηλώνει τις εκρήξεις του, τη μεγαλομανία του, βλέπει παντού συνομωσίες, φοβάται. Συνεπαρμένος από τις επιτυχίες του και από τα πλούτη της Ασίας, μεταμορφώνεται. Ο Αλέξανδρος είναι συναισθηματικά ανικανοποίητος. Μπορεί να έχει τα πάντα, αλλά όχι και την ευτυχία. Ζει για την πρόκληση, για την εξερεύνηση των ορίων του, των ορίων του κόσμου του. Όσο για την αμφισεξουαλικότητά του, σε συνέντευξή του ο Oliver Stone δήλωσε ότι μπορεί να προσβάλει κάποιους ανθρώπους, αλλά δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η ταινία αναφέρεται σε μία τελείως διαφορετική εποχή με προ-χριστιανικά πρότυπα ηθικής. Άλλωστε, η σχέση του Ηφαιστίωνα με τον Αλέξανδρο απλώς υπονοείται και δεν παρουσιάζεται ως σαρκική επαφή αλλά ως συναισθηματική εξάρτηση.

Βαθμολογία: 8/10

Tip: Με εξόργισε η σεμνοτυφία του ελληνικού υποτιτλισμού. Όταν ο Πτολεμαίος αναφέρει ότι «Alexander was never defeated, except by Hephaistion’s thights” οι ελληνικοί υπότιτλοι αποδίδουν ότι «Ο Αλέξανδρος δεν νικήθηκε παρά από τον Ηφαιστίωνα», κατακρεουργώντας μία ιστορικά καταγεγραμμένη φράση. Σιγά, μην σπάσουμε τα αυγά!

5 comments:

Sofia είπε...

Χαίρομαι που επιτέλους διαβάζω μια αξιοπρεπή κριτική. Χαίρομαι που ακόμα υπάρχουν θεατές και κριτικοί που βλέπουν τα πράγματα έτσι όπως είναι και όχι έτσι όπως η 'κοινή γνώμη' και τα 'παράθυρα' του λένε να τα δει

Ανώνυμος είπε...

Eγραψες μεγαλε.-

Ανώνυμος είπε...

Μεγαλε-οσο θετικα και αν προσπαθεις να δεις τα πραγματα η ουσια ειναι μια: Ο Στοουν ειχε στα χερια του ενα διαμαντι να επεξεργαστει,αλλα σαν αρχαριος τεχνιτης την πατησε,το ραγισε και το κατεστρεψε.Σιγουρα και εμενα με εντυπωσιασαν πολλα απο τα στοιχεια που ανεφερες,οσον αφορα παντα την σκηνοθετικη πλευρα.Ωραιες μαχες,σχετικα καλοι ηθοποιοι.Ομως....Η ταινια ηταν τελειως ανιστοριτη.Θεωρω οτι επεσε και ο ιδιος θυμα των ανοητων ιστορικων του.Οπως σωστα ανεφερες,η σχεση μεταξυ εραστη και ερωμενου ηταν σχεση ψυχικου ερωτα και οχι σαρκικου.Οταν στα αρχαια κειμενα γραφετει η λεξη εραστης,οι Αγγλοι το μεταφραζουν lover, δηλαδη 'πηδηκουλα'κτλ.Εμεις ομως οταν λεμε εραστης δεν εννουομε τον σαρκικο ερωτα παντα.Οταν λεμε για παραδειγμα 'εραστης της φυσης ή της σοκολατας ή της ταχυτητας δεν εννοουμε οτι 'πηδαμε σοκολατες' οπως θα μετεφραζαν οι ανοητοι Αγγλοι.
Για να επανελθω,ο Μεγας Αλεξανδρος, και αυτο μπορεις να το βρεις σε παρα, μα παρα πολλους ιστορικους,οχι μονο δεν ηταν ομοφυλοφιλος αλλα αντιδρουσε με συνεση και σκληροτητα σε τετοια περιστατικα.Ενδεικτικα αναφερω οτι οταν ενας σατραπης,απο συνηθεια οπως εκαναν μεχρι τοτε στους Περσες βασιλεις,προτεινε να στειλει ενα πολυ ομορφο αγορι στον Μεγαλεξανδρο,αυτος βαθυτατα θιγμενος του απανταει 'για ποιον με περασες και ποιος σου εδωσε το δικαιωμα να με προσβαλεις με τετοιο τροπο'.
Ο ασπασμος ηταν συνιθισμενος στην εποχη (και θα αναφερθω τωρα στον ευνουχο Βαγωα), ηταν δειγμα σεβασμου.Οταν ο Αλεξανδρος δεν ασπαζονταν καποιον, σημαινε οτι τον περιφρονουσε.Αν διαβασεις λιγο θα βρεις παμπολα παραδειγματα για την εγκρατεια του.ΝΑ φανταστεις οτι,παρολο που μπορουσε να εχει οτι θελει μιας και ηταν στο απογειο της δυναμης του,δεν εκανε ερωτα με την Ρωξανη για να μην την προσβαλει και θιξει την τιμη της,παρα μονο οταν την παντρευτικε.Πες μου ποιος στην σημερινη εποχη 'ηθικος' δειχνει τετοιο σεβασμο σε γυναικες,ποσο μαλλον εκεινη την σκληρη εποχη που οι βιασμοι και οι αρπαγες ηταν καθημερινο φαινομενο.
Τα στοιχεια που αναφερω ενδεικτικα μπορεις να τα βρεις στο βιβλιο του Gustav Droysen, Γερμανου ιστορικου του περασμενου αιωνα, που κατα κοινη ομολογια ειναι ο κορυφαιος που εχει γραψει για τον Αλεξανδρο και τους διαδοχους.

Αν κατανοησεις ολα αυτα, θα δεις το μεγα ατοπημα του Στοουν.Προσβαλε,εξευτελισε και μειωσε εναν ανθρωπο που προσπαθησε να γινει ανωτερος, και το προσπαθουσε καθε μερα στην ζωη του, οπως του διαδαξε ο δασκαλος του Αριστοτελης.Αυτο το εκανε αναγοντας σε κεντρικο θεμα της ταινιας την ομοφυλοφυλια,κατα τα κελευσματα της νεας εποχης.ΟΧι κυριε Στοουν, ο Μεγαλεξανδρος οχι μονο δεν ηταν gay,αλλα τιμουσε τα παιδια,τους συμπολεμιστες του και τις γυναικες,πιο πολυ απο οτι κανεις εσυ ή οποιοσδηποτε αλλος στην ζωη του.Δεν ειναι τυχαιο οτι η μανα του Δαρειου αντεξε τον θανατο του γιου της αλλα και την απωλεια μιας αυτοκρατοριας, αλλα οταν πεθανε ο Αλεξανδρος αυτοκτονησε απο την θλιψη της.Και οσο φιλε του Blog διαβαζεις,τοσο περισσοτερο θα βλεπεις το ποιος ηταν και σαν ποιον τον παρουσιασε ο Στοουν.Καθε διαφωνια δεκτη στο paolo01047@yahoo.gr

Ανώνυμος είπε...

Επιστρατεύουν τον Μ. Αλέξανδρο σε σποτ!

Και με τηλεοπτικά σποτ που εμφανίζουν τον Μέγα Αλέξανδρο να επιτίθεται στα... Γαυγάμηλα επιχειρεί τώρα η κυβέρνηση των Σκοπίων να «συνεπάρει» τους πολίτες της, παραλληλίζοντας τις επιτυχείς μάχες του στρατηλάτη με αυτήν που δίνεται αυτές τις μέρες για τη διεκδίκηση του ονόματος Μακεδονία. «Πιστεύω στον εαυτό μου, πιστεύω στη νίκη, εσύ είσαι η Μακεδονία», φέρεται να λέει ο Μέγας Αλέξανδρος στο σποτ, ακολουθούμενος από μακεδονική φάλαγγα σαν να καλεί εμμέσως τους Σκοπιανούς να είναι σε επαγρύπνηση λίγο πριν από την επίθεση...


http://www.youtube.com/watch?v=SRevveqFltU

*Ο Μέγας Αλέκος ομιλεί στα ... ντόπια!


http://www.youtube.com/watch?v=WZwgl9-G00Q

*Όλα τα λεφτά είναι το όνομα της ... Κλεοπάτρας στα κυριλλικά υπό τους ήχους του Παπαθανασίου (Μιλάμε για κλοπή σε όλα τα επίπεδα!) Α, ναι και ο Πούτιν είναι επίγονος του μεγάλου στρατηλάτη...



http://www.youtube.com/watch?v=KMkVYLqoTf4


*Άθελά του κι εδω ο Πούτιν ξαναπαίζει τον ρόλο του. Εδώ εκπροσωπείται από το πλήρωμα ενός υποβρυχίου που αναδύεται ... στην Makedonija!
Α, ναι η διαφήμιση γυρίστηκε για λογαριασμό της η Cosmofon, θυγατρική της Cosmote στην πΓΔΜ...

Ανώνυμος είπε...

Έλα Αλέκο…

Τι εθνικότητας ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος?

ΤΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ???

http://www.youtube.com/watch?v=ykwmS0ZUqq4

Λυπάμαι πολύ!

ΧΑΣΑΤΕ