3.10.04

The Terminal

Ομολογώ ότι όταν πήγα να δω εχθές το «The Terminal» διατηρούσα αρκετές επιφυλάξεις, δεδομένου ότι η προηγούμενη σκηνοθετική απόπειρα του Spielberg («Catch me if you can») μου είχε φανεί μία βαρετή, στιλιζαρισμένη μπούρδα. Το σενάριο του Terminal είναι εμπνευσμένο από την αληθινή ιστορία ενός απάτριδα που κατέληξε να ζει επί χρόνια στο αεροδρόμιο Charles deGaule του Παρισιού. Πρόκειται για τον ιρανό Μερχάν Νασερί, ο οποίος ακόμη και όταν του επετράπη εντέλει η είσοδος στη χώρα, επέλεξε να παραμείνει στο αεροδρόμιο -υποταγμένος θαρρείς σε ένα μετανεωτερικό κισμέτ (από εκείνο που συναντούμε σήμερα μόνο στα μυθιστορήματα και στις κινέζικες ταινίες που εξυμνούν την υπομονή και την ταπεινότητα).

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Όπως όλοι γνωρίζουμε, προϋπόθεση για να λειτουργήσει γενικά το σύστημα, είναι η απόδοση στοιχείων κωδικοποίησης σε κάθε έναν εξ ημών (όνομα, υπηκοότητα κ.λπ.). Προεκτείνοντας αυτή τη σκέψη, θα μπορούσαμε να εκλάβουμε τις κοινωνίες μας ως ένα τεράστιο σύστημα logistics, όπου καθείς από τη στιγμή που γεννιέται (inputs) ως τη στιγμή που πεθαίνει (outputs) φέρει έναν κωδικό για να τοποθετείται, να αναζητείται και να αποκτά διάφορες προστιθέμενες αξίες / ιδιότητες. Το γεγονός ότι εάν και εφόσον απαλειφθεί κάποια από αυτές τις κωδικοποιήσεις, ένας άνθρωπος μπορεί να εκπέσει σε νομική ή γραφειοκρατική ανυπαρξία είναι τελοσπάντων διασκεδαστικό και ταυτόχρονα τραγικό. Το αεροδρόμιο αποτελεί το ιδανικό σκηνικό για μία τέτοια υπόθεση, καθώς συνιστά τον απόλυτα «μη-χώρο», με ασαφή χαρακτηριστικά εντοπιότητας και διαρκή κίνηση προς τον αόριστο προορισμό.

Η ιστορία του κινηματογραφικού Βίκτορ Ναβόρσκι (Tom Hanks) θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ταινία, με σαφείς κοινωνικές και πολιτικές αιχμές. Ωστόσο, ο Spielberg -ως συνήθως- φρόντισε να προσθέσει γερές δόσεις συναισθηματισμού, κάποιες πινελιές ρομαντικής αφέλειας και αρκετή παραμυθόσκονη, με σκοπό να δημιουργήσει ένα εύπεπτο πακέτο που θα σε κάνει να προβληματιστείς ελάχιστα και στο τέλος να γουργουρίσεις από ικανοποίηση!

Το «αμερικανικό όνειρο» αναδεικνύεται και πάλι σε σταθερό άξονα αναφοράς («Αν θέλεις να προκόψεις, μπορείς να το κάμεις ακόμη και μεταφέροντας καροτσάκια στο αεροδρόμιο! Η απόλυτη επιβράβευσή σου θα λάβει τη μορφή ενός λαχταριστού γεύματος στα Burger Kings!»), με επίκεντρο το μεταναστευτικό ταξίδι από την πατρίδα στο άγνωστο και από το παρελθόν στο μέλλον. Η κριτική που ασκείται στη γραφειοκρατία και τον νομικό αυτισμό του συστήματος παραμένει επιφανειακή, αλλά για να είμαι δίκαιος, αναγνωρίζω ότι ίσως και να υπονοεί περισσότερα από όσα τελικά λέει. Ο Βίκτορ Ναβόρσκι είναι ένας χαρακτηριστικός αντιήρωας που μάχεται με το δικό του τρόπο το σύστημα και καταφέρνει να το νικήσει. Στο πλευρό του έχει τους απόβλητους και καταφρονεμένους, οι οποίοι ενώνονται για να στηρίξουν το δίκαιο αγώνα του. Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι η ταπεινότητα, η εντιμότητα και η υπομονή ανταμείβονται πάντα στον αγγελικά πλασμένο κινηματογραφικό κόσμο του Spielberg! Μία αναδρομή στην μέχρι τούδε σκηνοθετική του πορεία, θα σας πείσει (Goonies, Hook, American Tale κ.λπ.).

Όπως και στο «Catch me if you can», o Spielberg μοιάζει να ισορροπεί ανάμεσα στην κομεντί και το δράμα, δημιουργώντας μία σχεδόν απροσδιόριστη ταινία. Από την άλλη, ο Tom Hanks είναι (για μία φορά ακόμη) απολαυστικός, καταφέρνοντας να αποσπάσει την προσοχή μας από τα σεναριακά κενά και τις σκηνοθετικές ευκολίες. Η Catherine Zeta-Jones απλώς περιφέρει την (εξαίσια) ομορφιά της, υπηρετώντας άλλωστε και το μοναδικό λόγο ύπαρξής της στην ταινία. Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες είναι –όπως πλέον και στις περισσότερες αμερικανικές κομεντί- σχηματικοί και επίπεδοι. Εντούτοις συνολικά, δεν μπορώ παρά να παραδεχθώ ότι το Terminal φέρει κάποια χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στην αυθεντική αμερικανική μυθοπλασία, προσφέροντας ένα ευχάριστο θέαμα, χωρίς όμως ιδιαίτερες απαιτήσεις.

Γενικό Σχόλιο: Μία παρ’ ολίγον συμπαθητική ταινία. 6/10