6.10.04

Κακή Εκπαίδευση Ι

Σέβομαι τους ανθρώπους που μπορούν να εξελίσσονται και που αναβλύζει από μέσα τους η έμπνευση και η δημιουργικότητα. Υπό αυτή την έννοια, ο Pedro Almodovar έχει κερδίσει εδώ και χρόνια το σεβασμό μου. Οι πρώτες σκηνοθετικές του απόπειρες ξεχείλιζαν από σχηματική φαιδρότητα, γκροτέσκους χαρακτήρες και μία εύγλωττη υστερία. Η κραυγαλέα κιτς αισθητική συμπλήρωνε τα σεναριακά κενά και προσέφερε το απαραίτητο άλλοθι για τις –όχι και τόσο αθώες- φάρσες που σκάρωνε ο σκηνοθέτης. Ωστόσο και παρά την τεράστια επιτυχία του, ο Almodovar έβαλε τον πήχη υψηλότερα: το Carne Tremula σηματοδότησε τη συνειδητή του στροφή προς μία ιδιότυπη δραματουργία εξάρσεων και παθιασμένων σχέσεων. Ακολούθησαν το -για μένα αριστουργηματικό- Hable con ella («Μίλα της») και βεβαίως, η μεγαλύτερη επιτυχία της ως τώρα καριέρας του, το Todo sombre mi madre («Όλα για τη μητέρα μου»).

Η νέα του ταινία, La mala educacion αναμενόταν με μεγάλο ενδιαφέρον, όχι μόνο γιατί καταπιάνεται με το ευαίσθητο θέμα της παιδεραστίας στους κόλπους της Εκκλησίας, αλλά και γιατί –σύμφωνα με τον ίδιο τον Almodovar- είναι αυτοβιογραφική. Ο ερωτισμός ως πάθος κυριαρχεί σε ολόκληρη την ταινία. Άλλοτε υπό τη μορφή νοσηρότητας, άλλοτε ως σαρκική εξάρτηση και άλλοτε ως συναισθηματική ανάγκη. Η ιστορία περιπλέκεται σε πολλά επίπεδα (πραγματικό, φαντασιακό) και σε διαφορετικούς χρόνους (παιδικά χρόνια, πρόσφατο παρελθόν, παρόν). Ο Almodovar προσπάθησε να κεντήσει ένα σύνθετο ερωτικό δράμα και τα κατάφερε αρκετά καλά στη σταυροβελονιά. Όμως, το τελικό αποτέλεσμα δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες μου.

Οι κριτικές για την ταινία υπήρξαν σχεδόν διθυραμβικές. Οι περισσότεροι έκαναν λόγο για ένα μικρό αριστούργημα, που δείχνει αφενός την ωριμότητα και αφετέρου τη σκηνοθετική ευφυΐα του grand master Pedro. Χωρίς να θέλω επ’ουδενί να αμφισβητήσω τίποτα από τα δύο, θεωρώ ότι η ταινία είναι υπερτιμημένη. Η συνεχής αλλαγή ρόλων (από θύτης σε θύμα και από θύμα σε θύτης) δεν επιτρέπει στους ήρωες να αναπτύξουν τις ενοχικές τους ταυτότητες και υπονομεύει τη δραματικότητα. Η επικέντρωση στα πέτρινα παιδικά χρόνια του Ενρίκε, σου δημιουργεί την ψευδή αίσθηση ότι εκείνος είναι ο πρωταγωνιστής της ιστορίας. Εντούτοις, ο χαρακτήρας του παραμένει ως το τέλος της ταινίας επίπεδος και άνευρος. Ο Χουάν –παρότι αναδεικνύεται σε κεντρικό πρόσωπο- παραμένει θαρρείς, ένας απλός σύνδεσμος ανάμεσα σε αταίριαστες ιστορίες. Τέλος, κάποιες φορές, οι ερωτικές σκηνές φαίνεται να έχουν ως μοναδικό τους στόχο να προβοκάρουν το θεατή και όχι να υπηρετήσουν κάποια συγκεκριμένη σεναριακή ανάγκη.

Το La Mala educacion είναι μία καλή ταινία. Αλλά δεν είναι αυτό που θα περίμενε κανείς μετά το Todo sombre mi madre. Δυστυχώς, ο Pedro μας έχει καλομάθει και οι απαιτήσεις συνεχώς αυξάνουν.

Γενικό Σχόλιο: Το ίδιο θέμα έχει αναπτύξει και ο Αλέξανδρος Ρήγας στο αλήστου μνήμης σήριαλ «Τι ψυχή θα παραδώσεις μωρή;». Οι ήρωες του Almodovar τουλάχιστον δεν ωρύονται. 6/10